Rize Kalesi
Şehir merkezine hakim tepede, Bizans dönemine uzanan tarihi kale.
Kısa Tarihçe
Rize ve çevresinin tarih öncesi dönemine ait bilgiler, bölgeye hakim yoğun orman örtüsü nedeniyle sınırlıdır. Pontus Krallığı, Roma ve Bizans dönemlerinin ardından Osmanlı topraklarına katılan şehir, uzun süre tarım ve ormancılığa dayalı bir ekonomiye sahip olmuştur. 20. yüzyılın başında Rize'ye getirilen çay fidanlarıyla başlayan çay tarımı, kısa sürede bölgenin ekonomik kimliğini belirleyen temel unsur hâline gelmiş; bugün Rize, Türkiye çay üretiminin neredeyse tamamını karşılayan bir il olmuştur.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 3.835 km²
Rakım ≈ 0-50 m (kıyı şeridi, iç kesimlerde Kaçkar Dağları'na doğru hızla yükselir)
İklim Karadeniz iklimi — Türkiye'nin en çok yağış alan ili; yazlar ılık, sonbahar ve kışlar yoğun yağışlı geçer.
Yıllık Yağış ≈ 2.300 mm
Topografya
- Dar kıyı şeridi
- Hemen ardından dik yükselen vadiler ve Kaçkar Dağları (3.937 m)
- Fırtına Vadisi
Nehirler
- Fırtına Deresi
- İyidere
- Değirmendere
Göller ve Barajlar
- Kaçkar Dağları buzul gölleri (Kavrun, Deniz Gölü)
- Ayder çevresi dere ve göletler
Nüfus
Toplam 346.947 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 90 kişi/km²
Plaka 53
Alan Kodu 0464
İlçe Sayısı 12
Merkez İlçeler Merkez
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%15
0-14 yaş
%62
15-64 yaş
%23
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%18
Yükseköğretim
%27
Lise
%48
İlk ve Ortaöğretim
%7
Diğer
Önemli Yerler
Zilkale (Zil Kale)
Fırtına Vadisi'nde, Ceneviz dönemine ait etkileyici kale kalıntısı.
Ayder Yaylası
Ahşap evleri ve kaplıcalarıyla ünlü, Türkiye'nin en tanınmış yaylalarından biri.
Kaçkar Dağları Milli Parkı
Türkiye'nin en etkileyici alp dağcılığı ve trekking bölgelerinden biri.
Rize Çay Müzesi
Çay tarımının tarihini anlatan, tarihi bir binada kurulu müze.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım (Çay)
Türkiye çay üretiminin neredeyse tamamını karşılayan Rize, çay tarımı ve işlemesinde ülkenin lider ilidir.
Madencilik
Çayeli'ndeki bakır madenciliği bölgenin önemli sanayi faaliyetlerinden biridir.
Turizm
Ayder Yaylası, Kaçkar Dağları ve Zilkale gibi doğal-tarihi alanlarla gelişmekte olan bir yayla ve dağcılık turizmi merkezidir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Çay üreticisi Rize'nin ortanca yaşı 40,1 ile yaşlanmış bir nüfus yapısına sahip; nüfus artış hızı binde -0,1 ile neredeyse durağan. Nüfus yoğunluğu km² başına 88,1 kişidir. İlde 1.844 yabancı uyruklu (nüfusun %0.53'si) ve 4.027 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Rize, diğer illerden 14.716 kişi alırken 16.938 kişi vermiş. Uluslararası göçte 596 kişi alırken 419 kişi vermiş. il, iç göçte net -2.222 kişilik kayıp verirken, uluslararası göçte küçük bir kazanç (+177 kişi) sağlıyor. Doğal nüfus artışı da sınırlı (+378 kişi) kalıyor — Rize'nin durağan nüfusunun başlıca nedeni iç göç kaybı.
Hanehalkı ve Eğitim
Rize'nin 118.889 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2,8 kişi. Hanelerin 30.316 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 60.833 kişi ile toplam nüfusun %17.5'ini oluşturur. 8.183 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Rize'nin toplam doğurganlık hızı 1,3'dir. Evlenme sayısı 1.766 iken boşanma sayısı 418'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 24 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 29,9, kadınlarda 27,4'dir.
İsim İstatistikleri
Rize'de bebeklere en çok verilen isimler Metehan (erkek) ve Alya (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mustafa ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.