Mardin Hakkında Genel Bilgiler

Mardin, Güneydoğu Anadolu'da, sarı taş mimarisi ve dini-etnik çeşitliliğiyle tanınan tarihî bir ildir. 2025 TÜİK verilerine göre 903.576 nüfusa ve 8.780 km² yüzölçümüne sahiptir. 12. yüzyılda Artuklu Beyliği'ne başkentlik yapan, 1517'de Osmanlı topraklarına katılan kent; Mardin Kalesi, Kasımiye Medresesi, Süryani Ortodoks Kilisesi'nin merkezi Deyrulzafaran Manastırı ve Dara Antik Kenti gibi simgeleriyle bilinir. Ekonomisi tarım-hayvancılık, fosfat/kobalt madenciliği ve sınır ticaretine dayanır. Aşağıda kentin tarihçesi, coğrafyası, nüfus yapısı, önemli yerleri ve ekonomik faaliyetleri detaylı biçimde ele alınmaktadır.

Mardin ve çevresi, Hurri, Asur, Pers, Roma ve Bizans dönemlerinin ardından 12. yüzyılda Artuklu Beyliği'ne başkentlik yapmış; bu dönemde şehrin taş mimarisinin ve medreselerinin temelleri atılmıştır. Akkoyunlu döneminin ardından 1517'de Osmanlı topraklarına katılan şehir, Süryani Ortodoks Kilisesi'nin yüzyıllarca merkezi olan Deyrulzafaran Manastırı ile dini çeşitliliğini korumuştur. Nusaybin'deki (antik Nisibis) teoloji okulu, Hristiyanlık tarihinin önemli eğitim merkezlerinden biri olmuştur. Cumhuriyet döneminde Suriye sınırındaki konumuyla ticaret ve tarımın merkezi olan Mardin, günümüzde çok kültürlü mirasını koruyarak kültür turizminin önemli duraklarından biri hâline gelmiştir.

Yüzölçümü 8.780 km²

Rakım ≈ 1.050 m (şehir merkezi, tepe üzerinde)

İklim Karasal iklim — kışlar soğuk, yazlar güney çöllerinden gelen sıcak hava etkisiyle çok kurak ve sıcak geçer; Derik, Nusaybin ve Savur'da Akdeniz iklimi etkileri de görülür.

Yıllık Yağış ≈ 500 mm

Toplam 903.576 (TÜİK 2025)

Yoğunluk 103 kişi/km²

Plaka 47

Alan Kodu 0482

İlçe Sayısı 10

Merkez İlçeler Artuklu

Genel Görünüm

Mardin'in ortanca yaşı 25,9 ile incelenen iller arasında en genç nüfus yapılarından birine sahip; toplam doğurganlık hızı 2,32 ile nüfus yenilenme eşiğinin belirgin şekilde üzerinde, en yüksek değerlerden biri. Nüfus artış hızı binde +8,5. Nüfus yoğunluğu km² başına 103,0 kişidir. İlde 3.094 yabancı uyruklu (nüfusun %0.34'si) ve 15.754 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.

Göç Dengesi

Mardin, diğer illerden 28.747 kişi alırken 36.382 kişi vermiş. Uluslararası göçte 1.107 kişi alırken 2.254 kişi vermiş. il, iç göçte net -7.635 kişilik ve uluslararası göçte de -1.147 kişilik kayıp verse de, +13.720 kişilik olağanüstü güçlü doğal nüfus artışı (16.666 doğum - 2.946 ölüm) bu kayıpları kat kat aşıyor — Mardin'in büyümesi neredeyse tamamen genç nüfusun yüksek doğurganlığından kaynaklanıyor.

Hanehalkı ve Eğitim

Mardin'in 205.695 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 4,2 kişi. Hanelerin 28.016 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 91.953 kişi ile toplam nüfusun %10.2'ini oluşturur. 46.552 kişi okuma-yazma bilmemektedir.

Hayati İstatistikler

Mardin'in toplam doğurganlık hızı 2,3'dir. Evlenme sayısı 6.034 iken boşanma sayısı 799'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 13 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 27,8, kadınlarda 25,4'dir.

İsim İstatistikleri

Mardin'de bebeklere en çok verilen isimler Yusuf (erkek) ve Zeynep (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Zeynep'dir.

Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.