Ravanda Kalesi
Konik bir tepe üzerine kurulu, Hitit izleri taşıdığı düşünülen, Haçlı Seferleri döneminde önemli bir savunma noktası olan tarihi kale.
Kısa Tarihçe
Kilis ve çevresi, Kalkolitik Çağ'dan (MÖ 3500-3000) günümüze Babil, Hitit, Huri-Mitanni, Arami, Asur, Pers, Makedonya, Roma, Bizans, Selçuklu, Memlük ve Osmanlı gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Kentin 24 km doğusundaki Ravanda Kalesi, tarihi kaynaklarda ilk kez 1097'de anılmış; Haçlı Seferleri döneminde stratejik bir savunma noktası olmuştur. 639'da İslam fetihleriyle bölgeye giren Müslüman Araplar, ardından 1071 Malazgirt Savaşı sonrası Selçuklu hakimiyetindeki Türkmen beyleri, kentin demografik yapısını şekillendirmiştir. Osmanlı döneminde önemli bir ticaret ve zanaat merkezi olan Kilis, Birinci Dünya Savaşı sonrası kısa süreli Fransız işgaline uğramış, 7 Aralık 1921'de bu işgalden kurtularak bugün kentin sembol tarihi haline gelmiştir. 6 Haziran 1995'te, Karabük ve Yalova ile birlikte 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Gaziantep'ten ayrılarak Türkiye'nin 79. ili olmuştur.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 1.412 km²
Rakım 643 m
İklim Akdeniz ve karasal iklim arasında geçiş özelliği; yazlar sıcak ve kurak (40°C'ye kadar), kışlar soğuk ve yağışlıdır.
Yıllık Yağış ≈ 550 mm
Topografya
- Kilis Ovası (ilin en önemli tarım alanı)
- Gaziantep Platosu'nun güneybatı uzantısı olan dalgalı düzlükler ve tepeler
- Kuzeyde doğu-batı yönünde uzanan, en yüksek noktası Kartal Tepe (850 m) olan dağ sıraları
Nehirler
- Afrin Çayı
- Sabun Suyu Deresi
- Balık Suyu Çayı
Göller ve Barajlar
- İlde büyük doğal göl veya baraj bulunmamaktadır
- Kuru dere yatakları ve mevsimsel su birikintileri
Nüfus
Toplam 157.363 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 111 kişi/km²
Plaka 79
Alan Kodu 0348
İlçe Sayısı 4
Merkez İlçeler Merkez, Polateli, Musabeyli, Elbeyli
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%25
0-14 yaş
%66
15-64 yaş
%9
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%15
Yükseköğretim
%23
Lise
%53
İlk ve Ortaöğretim
%9
Diğer
Önemli Yerler
Oylum Höyük
Binlerce yıllık kesintisiz yerleşim katmanlarına sahip, mozaik taban kalıntılı bazilikasıyla dikkat çeken, Dünya Kültür Mirası adaylığı süren arkeolojik höyük.
Kilis Müzesi (Neşet Efendi Konağı)
Tarihi bir konaktan dönüştürülen, Oylum ve Leylit höyüklerinden çıkan arkeolojik buluntularla kentin etnografik mirasını sergileyen müze.
Ulu Cami
Osmanlı döneminden kalma, kentin en eski ve en büyük dini yapılarından biri olan tarihi cami.
Tarihi Kilis Hamamları
Eski Hamam, Paşa Hamamı, Hoca Hamamı ve Tuğlu Hamamı başta olmak üzere, Osmanlı dönemi hamam mimarisini yansıtan yapılar.
Ahmet Bey Konağı ve Kilis Evleri
Geleneksel Kilis konak mimarisinin taş işçiliğini ve avlulu yaşam düzenini yansıtan tarihi sivil mimari örnekleri.
Ekonomik Faaliyetler
Zeytincilik ve Zeytinyağı
Coğrafi işaretli Kilis Yağlı Zeytini ve Kilis Zeytinyağı, ilin en önemli tarımsal markalarıdır; ilde 39 zeytinyağı fabrikası faaliyet göstermektedir.
Üzüm Bağcılığı ve İşleme
Kilis'in verimli ovalarında yetiştirilen üzüm; pekmez, pestil, sucuk ve şıra üretiminde katma değerli ürünlere dönüştürülür.
Sınır Ticareti
İl sınırları içindeki Öncüpınar Sınır Kapısı, Türkiye-Suriye ticaretinde tarihsel olarak önemli bir geçiş noktası olmuş; günümüzde ticaret hacmi bölgesel koşullara bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Suriye sınırındaki Kilis'in ortanca yaşı 28,4 ile genç bir nüfus yapısına sahip; toplam doğurganlık hızı 2,04 ile nüfus yenilenme eşiğine (2,1) çok yakın, incelenen iller arasında en yüksek değerlerden biri. Nüfus artış hızı binde +4. Nüfus yoğunluğu km² başına 111,9 kişidir. İlde 810 yabancı uyruklu (nüfusun %0.51'si) ve 6.821 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Kilis, diğer illerden 8.008 kişi alırken 7.629 kişi vermiş. Uluslararası göçte 157 kişi alırken 248 kişi vermiş. iç göçte küçük bir fazla (+379 kişi) ve uluslararası göçte küçük bir açık (-91 kişi) görülse de, +1.733 kişilik güçlü doğal nüfus artışı (2.527 doğum - 794 ölüm) büyümenin ana kaynağı — Kilis'in küçük nüfusuna oranla dikkate değer bir doğal artış oranı.
Hanehalkı ve Eğitim
Kilis'in 44.925 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,3 kişi. Hanelerin 9.481 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 21.813 kişi ile toplam nüfusun %13.9'ini oluşturur. 3.058 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Kilis'in toplam doğurganlık hızı 2,0'dir. Evlenme sayısı 1.102 iken boşanma sayısı 257'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 23 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 26,7, kadınlarda 23,7'dir.
İsim İstatistikleri
Kilis'te bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.