Mahmutbey Camii
1366'da Candaroğulları Beyliği döneminde, hiçbir çivi kullanılmadan bindirme tekniğiyle inşa edilen, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ndeki ahşap hipostil cami.
Kısa Tarihçe
Kastamonu ve çevresi, MÖ 65 yılına tarihlenen Pompeiopolis Antik Kenti'nden bu yana yerleşim görmüş, adını da muhtemelen antik dönemde bölgeye verilen 'Paflagonya' adından türetmiştir. Bizans döneminde Komnenoslar tarafından inşa edilen Kastamonu Kalesi, Selçuklu ve Candaroğulları Beyliği dönemlerinde önemini korumuştur. 1366'da Candaroğulları hükümdarı Emir Mahmut Bey tarafından inşa ettirilen, tek bir çivi kullanılmadan yapılan Mahmutbey Camii, Anadolu'nun ahşap hipostil camileri arasında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alır. Osmanlı döneminde önemli bir idari ve ticaret merkezi olan şehir, Kurtuluş Savaşı'nda İnebolu limanından cepheye cephane taşıyan kağnı kollarıyla, özellikle donarak şehit düşen Şerife Bacı'nın hikâyesiyle milli hafızada özel bir yer edinmiştir. 2018'de Türk Dünyası Kültür Başkenti seçilen Kastamonu, günümüzde 20 ilçesiyle Türkiye'nin en çok ilçeye sahip illerinden biridir.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 13.064 km²
Rakım ≈ 800 m (merkez); kıyı ilçelerinde deniz seviyesine yakın
İklim İç kesimlerde karasal iklim, Karadeniz kıyısındaki ilçelerde (İnebolu, Cide, Abana) nemli Karadeniz iklimi görülür; kışlar iç kesimlerde soğuk ve karlı geçer.
Yıllık Yağış ≈ 550 mm (iç kesim); kıyıda 1.000 mm'yi aşabilir
Topografya
- Küre Dağları ve derin kanyonlarla (Valla, Horma, Çatak) parçalanmış dağlık arazi
- Ilgaz Dağları ve İç Anadolu'ya geçiş platoları
- Karadeniz kıyı şeridi boyunca dar koylar ve falezler (Gideros, Çayyaka)
Nehirler
- Gökırmak
- Devrekani Çayı
- Araç Çayı
Göller ve Barajlar
- İlde büyük doğal göl bulunmaz
- Horma Kanyonu çıkışındaki doğal gölet
- Sulama ve içme suyu amaçlı küçük barajlar (Tosya, Devrekani çevresi)
Nüfus
Toplam 379.934 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 29 kişi/km²
Plaka 37
Alan Kodu 0366
İlçe Sayısı 20
Merkez İlçeler Merkez, Tosya, Taşköprü, İnebolu, Cide, Daday, Araç
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%16
0-14 yaş
%62
15-64 yaş
%22
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%18
Yükseköğretim
%25
Lise
%49
İlk ve Ortaöğretim
%8
Diğer
Önemli Yerler
Kastamonu Kalesi
12. yüzyılda Bizans Komnenosları tarafından inşa edilen, şehre hakim tepede yükselen, sarnıç ve kaçış tünelleriyle bilinen tarihi kale.
Şeyh Şaban-ı Veli Külliyesi
Kastamonu'nun manevi kimliğinin simgesi olan, cami, türbe ve medreseden oluşan Osmanlı dönemi külliyesi.
Nasrullah Kadı Külliyesi
Şehrin en işlek meydanında yer alan, cami, medrese ve han kompleksinden oluşan tarihi külliye.
Valla Kanyonu
Dünyanın en derin kanyonları arasında gösterilen, 12 km uzunluğunda ve yer yer 1.100 metre derinliğe ulaşan, teknik açıdan zorlu doğa harikası.
Küre Dağları Milli Parkı
Türkiye'nin ilk 'Pan Park' statüsündeki milli parkı; 132 memeli türünden 40'ını ve 129 kuş türünü barındıran, biyolojik çeşitliliği en yüksek alanlardan biri.
Ekonomik Faaliyetler
Ormancılık ve Orman Ürünleri
İl yüzölçümünün büyük bölümü dağlık ve ormanlık olduğundan, kereste ve orman ürünleri sanayisi Kastamonu ekonomisinin temel taşlarından biridir.
Tarım (Sarımsak ve Pirinç)
Taşköprü ilçesi, Türkiye sarımsak üretiminin yaklaşık dörtte birini karşılar ve coğrafi işaret tescilli 'Taşköprü Sarımsağı' ile tanınır; Tosya ise pirinç üretimiyle ünlüdür.
Madencilik
Özellikle Küre ilçesindeki bakır madenleri, ilin en önemli gelir kaynaklarından birini oluşturur; bunun yanında kromit, feldspat ve mermer rezervleri de bulunur.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Kastamonu'ın ortanca yaşı 43.3, nüfus yoğunluğu km² başına 28.9 kişidir. Nüfus artış hızı binde -5.4— bu, il nüfusunun azaldığını gösterir bu, il nüfusunun azaldığını gösterir. İlde 2.639 yabancı uyruklu (nüfusun %0.69'i) ve 3.845 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Kastamonu, diğer illerden 19.960 kişi alırken 16.321 kişi vermiş — net +3,639 kişilik iç göç fazlası. Uluslararası göçte 567 kişi alırken 1.461 kişi vermiş — net -894 kişilik dış göç açığı. Toplamda il, göç hareketlerinden net +2,745 kişi kazanmıştır; buna -937 kişilik doğal nüfus artışı (3.059 doğum - 3.996 ölüm) eklendiğinde ilin genel nüfus dinamiği ortaya çıkar.
Hanehalkı ve Eğitim
Kastamonu'da 138.302 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2.6 kişi. Hanelerin 37.624 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 54.439 kişi ile toplam nüfusun %14.3'ini oluşturur. 13.303 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Kastamonu'ın toplam doğurganlık hızı 1.32'dir — nüfus yenilenme eşiği olan 2,1'in altındadır. Evlenme sayısı 2.085 iken boşanma sayısı 745'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 36 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 27.6, kadınlarda 25.7'dir.
İsim İstatistikleri
Kastamonu'da bebeklere en çok verilen isimler Göktuğ (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mustafa ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.