Zeugma Mozaik Müzesi
Dünyanın en büyük mozaik müzesi; ünlü 'Çingene Kızı' mozaiği ve Zeugma antik kentinden çıkan eşsiz eserlerle büyüleyen bir hazine.
Kısa Tarihçe
Gaziantep yöresinin tarihi, Dülük (Doliche) gibi en eski yerleşimlere ve Paleolitik çağlara uzanır. Fırat kıyısındaki Zeugma, Roma döneminde zenginliğiyle ünlü büyük bir kent oldu. Bölge Hitit, Asur, Pers, Roma, Bizans, Selçuklu ve Memlûk egemenliklerini gördü; 1516'da Osmanlı topraklarına katıldı. 'Ayıntab' adıyla anılan kent, ticaret ve el sanatlarıyla gelişti. Milli Mücadele'de halkın destansı Antep savunması (1920-21) sonrası kente 'Gazi' unvanı verildi ve adı 'Gaziantep' oldu. Cumhuriyet döneminde sanayisiyle hızla büyüyerek bölgenin lokomotif kenti hâline geldi.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 6.887 km²
Rakım ≈ 850 m (merkez)
İklim Karasal ile Akdeniz iklimi arasında geçiş — yazlar sıcak ve kurak, kışlar serin ve yağışlı, yer yer karlıdır. Güneydoğu'nun sıcak ikliminin etkisi belirgindir.
Yıllık Yağış ≈ 550 mm
Topografya
- Gaziantep platosu ve verimli ovalar
- Sof, Sam ve Dülük dağ kütleleri
- Fırat (Euphrates) vadisi ve Karkamış ovası
Nehirler
- Fırat (Euphrates) Nehri
- Sacir ve Merzimen çayları
- Alleben Deresi
Göller ve Barajlar
- Karkamış Barajı
- Hancağız ve Kayacık barajları
- Birecik Baraj Gölü (havza)
- Mizmilli ve göletler
Nüfus
Toplam 2.222.415 (TÜİK 2025)
Yoğunluk ≈ 323 kişi/km²
Plaka 27
Alan Kodu 0342
İlçe Sayısı 9
Merkez İlçeler Şahinbey, Şehitkamil
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%29
0-14 yaş
%65
15-64 yaş
%6
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%17
Yükseköğretim
%22
Lise
%54
İlk ve Ortaöğretim
%7
Diğer
Önemli Yerler
Gaziantep Kalesi
Kente hâkim, Roma-Bizans kökenli tarihî kale; Antep savunmasının simgesi. 2023 depreminde hasar gördü ve restorasyon süreci sürmektedir.
Bakırcılar Çarşısı ve Tarihî Hanlar
Bakır ustalarının tezgâhları, Zincirli Bedesten ve tarihî hanlarıyla canlı bir Osmanlı çarşı kültürünü yaşatan bölge.
Zeugma Antik Kenti (Belkıs)
Fırat kıyısındaki, Roma döneminin zengin ticaret kenti; mozaiklerinin çıkarıldığı önemli arkeolojik alan.
Rumkale
Fırat ile Merzimen Çayı'nın birleştiği noktada, sarp kayalıklar üzerinde yükselen görkemli tarihî kale.
Dülük (Doliche) ve Tabiat Parkı
Anadolu'nun en eski yerleşimlerinden; antik kalıntıları, Mithras tapınağı ve doğal parkıyla tarih ve doğanın buluştuğu alan.
Ekonomik Faaliyetler
Tekstil ve Halı Sanayisi
Makine halısı üretiminde dünyanın önde gelen merkezlerinden; iplik, dokuma ve tekstilde Türkiye'nin en büyük ihracat üslerinden biridir.
Gıda Sanayisi ve Tarım
Antep fıstığı, baklava ve gıda işlemeyle ünlü; bağcılık ve tarım ürünleriyle güçlü bir gıda sanayisini besler.
Sanayi, El Sanatları ve Ticaret
Plastik, kimya ve makine sanayisi, geniş OSB'leri ve coğrafi işaretli el sanatlarıyla bölgesel bir ticaret ve üretim merkezidir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Gaziantep'in ortanca yaşı 27,5 ile incelenen iller arasında en genç nüfus yapılarından birine sahip; nüfus yoğunluğu km² başına 329,2 kişi ile en yüksek değerlerden biri. Nüfus artış hızı binde +13,2 ile güçlü bir büyüme gösteriyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 329,2 kişidir. İlde 13.695 yabancı uyruklu (nüfusun %0.62'si) ve 48.263 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Gaziantep, diğer illerden 50.192 kişi alırken 55.699 kişi vermiş. Uluslararası göçte 3.157 kişi alırken 5.917 kişi vermiş. iç göçte net -5.507 kişilik, uluslararası göçte de net -2.760 kişilik kayıp verilse de, +26.729 kişilik olağanüstü güçlü doğal nüfus artışı (35.813 doğum - 9.084 ölüm) bu kayıpları kat kat aşıyor — Gaziantep'in büyümesi neredeyse tamamen doğum oranından kaynaklanıyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Gaziantep'in 589.614 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3,7 kişi. Hanelerin 89.082 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 264.300 kişi ile toplam nüfusun %11.9'ini oluşturur. 48.595 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Gaziantep'in toplam doğurganlık hızı 2,1'dir. Evlenme sayısı 17.131 iken boşanma sayısı 4.513'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 26 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 26,9, kadınlarda 24,1'dir.
İsim İstatistikleri
Gaziantep'te bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Defne (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.