Harput ve Harput Kalesi
Kentin kadim çekirdeği olan tepedeki tarihî yerleşim; 'Süt Kalesi' efsanesiyle anılan kale, çevresindeki cami, kilise ve türbelerle açık hava müzesi.
Kısa Tarihçe
Elazığ'ın kökleri, binlerce yıllık geçmişe sahip Harput'a dayanır. Urartu'dan Roma ve Bizans'a, Artuklu ve Selçuklu'dan Osmanlı'ya kadar pek çok medeniyetin izini taşıyan Harput, yüzyıllarca bölgenin yönetim ve kültür merkezi oldu. 19. yüzyılın ikinci yarısında, dik yamaçtaki Harput'tan ovaya doğru yeni bir yerleşim kuruldu ve Sultan Abdülaziz'e atfen 'Mamuretülaziz' (sonradan Elâziz, Elazığ) adını aldı. Cumhuriyet döneminde hızla büyüyen kent, Fırat Üniversitesi, baraj yatırımları ve sanayisiyle modern bir şehre dönüştü; Harput ise kentin kültürel ve manevi çekirdeği olarak yaşamaya devam etti.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 9.313 km²
Rakım ≈ 1.067 m (merkez)
İklim Karasal iklim hâkimdir — yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlıdır. Çevredeki baraj gölleri ve Hazar Gölü, kente yer yer yumuşatıcı bir mikroklima kazandırır.
Yıllık Yağış ≈ 410 mm
Topografya
- Fırat (Euphrates) ve kolları, baraj gölleri
- Hazar Gölü ve tektonik çöküntü alanları
- Harput platosu ve dağlık kuşak
Nehirler
- Fırat (Euphrates) Nehri
- Murat Nehri
- Peri ve Haringet çayları
Göller ve Barajlar
- Hazar Gölü
- Keban Baraj Gölü
- Karakaya ve Kralkızı barajları (havza)
- Özlüce Barajı
Nüfus
Toplam 605.678 (TÜİK 2025)
Yoğunluk ≈ 65 kişi/km²
Plaka 23
Alan Kodu 0424
İlçe Sayısı 11
Merkez İlçeler Merkez (Elazığ)
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%22
0-14 yaş
%67
15-64 yaş
%11
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%22
Yükseköğretim
%24
Lise
%48
İlk ve Ortaöğretim
%6
Diğer
Önemli Yerler
Harput Ulu Camii
Artuklu döneminden kalma, eğik (meyilli) minaresiyle ünlü tarihî cami; Anadolu'nun en eski camilerinden.
Meryem Ana Kilisesi
Harput'ta yüzyıllardır ayakta duran, Süryani geleneğine ait tarihî kilise; kentin çok kültürlü mirasının tanığı.
Hazar Gölü
Berrak suları, kıyı kasabaları ve sular altındaki tarihî kalıntılarıyla ünlü tektonik göl; doğa ve dinlence için kentin gözdesi.
Keban Barajı
Fırat üzerinde kurulu, Türkiye'nin en büyük barajlarından; devasa gölü ve hidroelektrik üretimiyle bölgeye hayat verir.
Buzluk Mağarası
Yazın buz tutan, kışın ısınan sıra dışı doğal mağara; ilginç oluşumu ve serinliğiyle ziyaretçi çeker.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım ve Hayvancılık
Öküzgözü üzümü bağcılığı, Baskil kayısı-bademi ve güçlü besicilik (kırmızı et) ile bölgenin önemli tarım merkezlerinden.
Madencilik ve Enerji
Guleman-Alacakaya krom yatakları, Maden bakırı, Alacakaya mermeri ve Keban hidroelektriğiyle madencilik ve enerjide öne çıkar.
Su Ürünleri ve Sanayi
Keban ve baraj göllerinde alabalık-levrek yetiştiriciliğiyle Türkiye'nin önde gelen iç su ürünleri merkezi; OSB'leriyle sanayide gelişir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Elazığ'ın ortanca yaşı 35.7, nüfus yoğunluğu km² başına 68.9 kişidir. Nüfus artış hızı binde +2.9. İlde 4.761 yabancı uyruklu (nüfusun %0.79'i) ve 7.933 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Elazığ, diğer illerden 21.060 kişi alırken 22.271 kişi vermiş — net -1,211 kişilik iç göç açığı. Uluslararası göçte 1.361 kişi alırken 1.410 kişi vermiş — net -49 kişilik dış göç açığı. Toplamda il, göç hareketlerinden net -1,260 kişi kaybetmiştir; buna +2,766 kişilik doğal nüfus artışı (6.168 doğum - 3.402 ölüm) eklendiğinde ilin genel nüfus dinamiği ortaya çıkar.
Hanehalkı ve Eğitim
Elazığ'da 193.468 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 3.0 kişi. Hanelerin 40.339 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 102.426 kişi ile toplam nüfusun %16.9'ini oluşturur. 16.451 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Elazığ'ın toplam doğurganlık hızı 1.41'dir — nüfus yenilenme eşiği olan 2,1'in altındadır. Evlenme sayısı 3.769 iken boşanma sayısı 1.039'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 28 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 29, kadınlarda 26.9'dir.
İsim İstatistikleri
Elazığ'da bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Alya (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.