Kaz Dağları (Ida)
Mitolojinin İda Dağı; Sarıkız efsanesinin, şelalelerin ve Türkiye'nin en yüksek oksijen oranına sahip ormanlarının yurdu. Doğa ve efsanenin buluştuğu kutsal dağ.
Kısa Tarihçe
Balıkesir toprakları Misya (Mysia) bölgesinin kalbiydi; Kyzikos, Antandros ve Adramytteion gibi antik kentler bu kıyılarda kuruldu. Lidya, Pers, Roma ve Bizans dönemlerinin ardından bölge Karesioğulları Beyliği'ne, sonra Osmanlı'ya geçti; şehrin tarihî merkezine adını veren Karesi de buradan gelir. Milli Mücadele'de Kuva-yı Milliye ruhunun ilk ateşlendiği yerlerden biri olan Balıkesir, Cumhuriyet'le birlikte tarım, hayvancılık ve sanayide büyüdü; 2014'te büyükşehir statüsü kazandı.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 14.583 km²
Rakım ≈ 140 m (merkez); Akdağ 2.089 m, Kaz Dağı (Babadağ) 1.774 m
İklim Marmara ve Ege arasında geçiş iklimi — kıyı kesimlerde ılık ve yağışlı Akdeniz etkisi, iç kesimlerde daha karasal koşullar görülür. Zeytin ve tarım için elverişlidir.
Yıllık Yağış ≈ 600 mm
Topografya
- Balıkesir, Gönen, Manyas ve Edremit ovaları
- Kaz Dağları, Madra, Kapıdağ ve Akdağ kütleleri
- Marmara ve Ege kıyı şeritleri, adalar
Nehirler
- Susurluk (Simav) Çayı
- Gönen Çayı
- Koca Çay
- Havran Çayı
Göller ve Barajlar
- Manyas (Kuş) Gölü
- Çaygören ve İkizcetepeler barajları
- Gönen Barajı
- Tabak Gölü
Nüfus
Toplam 1.284.517 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 88 kişi/km²
Plaka 10
Alan Kodu 0266
İlçe Sayısı 20
Merkez İlçeler Karesi, Altıeylül, Edremit, Bandırma, Ayvalık
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%17
0-14 yaş
%65
15-64 yaş
%18
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%16
Yükseköğretim
%25
Lise
%51
İlk ve Ortaöğretim
%8
Diğer
Önemli Yerler
Cunda (Alibey) Adası ve Ayvalık
Taş Rum evleri, dar sokakları, zeytinyağı atölyeleri ve deniz manzaralı meyhaneleriyle Ege'nin en sevilen kıyı dokusu.
Manyas Kuşcenneti Milli Parkı
Kuş Gölü kıyısında, yüzlerce kuş türünün konakladığı ünlü 'Kuş Cenneti'; kuş gözlemciliğinin Türkiye'deki simge noktası.
Kyzikos Antik Kenti
Kapıdağ Yarımadası'nda, Hadrianus Tapınağı kalıntılarıyla ünlü, antik çağın görkemli liman kenti.
Ekonomik Faaliyetler
Tarım ve Hayvancılık
Türkiye'nin en büyük süt ve kırmızı et üreticilerinden; Edremit Körfezi zeytinyağı ile tavukçulukta ülke çapında öne çıkar.
Madencilik
Bigadiç'teki zengin bor yatakları ve Marmara Adası mermeriyle Türkiye madenciliğinde stratejik bir yere sahiptir.
Turizm
Kaz Dağları, Ayvalık, Erdek ve termal ilçeleriyle doğa, deniz ve sağlık turizminin güçlü merkezlerinden.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Balıkesir'ın ortanca yaşı 42.7, nüfus yoğunluğu km² başına 90.8 kişidir. Nüfus artış hızı binde +6.6. İlde 12.177 yabancı uyruklu (nüfusun %0.95'i) ve 29.666 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Balıkesir, diğer illerden 49.652 kişi alırken 40.975 kişi vermiş — net +8,677 kişilik iç göç fazlası. Uluslararası göçte 3.137 kişi alırken 3.298 kişi vermiş — net -161 kişilik dış göç açığı. Toplamda il, göç hareketlerinden net +8,516 kişi kazanmıştır; buna -2,107 kişilik doğal nüfus artışı (10.200 doğum - 12.307 ölüm) eklendiğinde ilin genel nüfus dinamiği ortaya çıkar.
Hanehalkı ve Eğitim
Balıkesir'da 479.651 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2.6 kişi. Hanelerin 123.471 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 233.989 kişi ile toplam nüfusun %18.2'ini oluşturur. 17.737 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Balıkesir'ın toplam doğurganlık hızı 1.32'dir — nüfus yenilenme eşiği olan 2,1'in altındadır. Evlenme sayısı 8.111 iken boşanma sayısı 3.392'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 42 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 28.6, kadınlarda 25.9'dir.
İsim İstatistikleri
Balıkesir'da bebeklere en çok verilen isimler Alparslan (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.