Yemen Gazeteleri

Yemen Hakkında: Ülke Profili 2026

🌐 Komşu ÜlkelerSuudi ArabistanUmman

Genel Bilgiler

Yemen, Arap Yarımadası'nın güney ucunda yer alan ve 2014'ten bu yana süregelen bir iç savaş nedeniyle fiilen bölünmüş durumda bulunan bir cumhuriyettir. Anayasal başkent Sanaa olup bu şehir 2014'ten bu yana Husi hareketinin kontrolündedir; uluslararası camia tarafından tanınan hükümet, geçici başkent olarak güney kentindeki Aden'i kullanmaktadır. Resmi dil Arapçadır; para birimi Yemen riyalidir. Ülke, Suudi Arabistan ve Umman ile sınır komşusu olup Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan stratejik öneme sahip Bab-el-Mandeb Boğazı'na kıyısı bulunur. Yemen, nüfus bakımından Arap Yarımadası'nın Suudi Arabistan'dan sonra ikinci büyük ülkesidir; ancak dünyanın en büyük insani felaketlerinden birine sahne olmaktadır. Ülke, Kızıldeniz ticaret yollarının tarihsel olarak kritik bir noktasında yer almaktadır.

Yönetim ve Siyaset Yapısı

Yemen, 2014'ten bu yana fiilen ikiye bölünmüş bir yönetim yapısına sahiptir. Uluslararası camia tarafından tanınan hükümet, Nisan 2022'de kurulan sekiz üyeli Başkanlık Liderlik Konseyi (PLC) tarafından yönetilir; bu konseyin başkanlığını Reşad el-Alimi yürütmekte olup konsey, ülke topraklarının coğrafi olarak büyük bölümünü (ancak nüfusun yalnızca yaklaşık %30'unu) kontrol etmektedir. Şubat 2026'da Şaya Muhsin el-Zindani, PLC tarafından yeni Başbakan olarak atanmıştır. Buna karşın başkent Sanaa ve nüfusun büyük çoğunluğunun yaşadığı kuzey dağlık bölgeler, 2014'ten bu yana İran destekli Husi hareketinin (Ensarullah) kontrolündedir; Husiler, Mehdi el-Meşat başkanlığındaki kendi paralel 'Yüksek Siyasi Konsey' yönetimini sürdürmektedir. Güneyde ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi (STC), 2025 sonunda başlattığı ancak 2026 başında yenilgiye uğrayan bir askeri kampanyayla bölgesel kontrolü genişletmeye çalışmıştır.

Nüfus ve Demografik Yapı

2026 itibarıyla Yemen'in nüfusu 34-43 milyon kişi aralığında tahmin edilmektedir (kaynaklara göre farklılık gösterir). Nüfusun ezici çoğunluğu Arap Müslümandır; Sünni Şafii ve Şii Zeydi mezhepleri, ülkenin başlıca dini-mezhepsel toplulukları arasında yer alır ve bu ayrım, iç savaşın toplumsal boyutlarından birini oluşturur. Yemen, dünyanın en büyük insani krizlerinden birine sahne olmaktadır; 2026 itibarıyla 18,2 milyon kişi insani yardıma muhtaç, 17,1 milyon kişi ise gıda güvensizliği riski altındadır. Savaş, milyonlarca kişinin ülke içinde yerinden edilmesine yol açmış; bu durum, Yemen'i dünyanın en büyük iç göç krizlerinden birinin yaşandığı ülkelerden biri yapmaktadır.

Coğrafya ve İklim

Yemen, kuzeydeki verimli dağlık yaylalardan (kahve ve kat yetiştiriciliğine elverişli), Kızıldeniz ve Arap Denizi kıyı ovalarına, doğudaki geniş çöl bölgelerine (Rub' al Khali'nin bir kısmı) kadar çeşitli bir coğrafyaya sahiptir. Ülke, Hint Okyanusu'ndaki eşsiz biyoçeşitliliğe sahip Sokotra Adası'nı da topraklarına dahil eder. İklim, kıyı bölgelerinde sıcak ve nemli, dağlık iç kesimlerde ise daha ılıman özellikler gösterir; ülke, iklim değişikliğine bağlı su kıtlığı riskiyle karşı karşıyadır.

Ekonomi

Yemen ekonomisi, on yılı aşkın süredir devam eden iç savaş nedeniyle neredeyse tamamen çökmüş durumdadır; ülke, Arap Yarımadası'nın en yoksul ülkesi konumundadır. Savaş öncesi ekonominin temel dayanağı olan petrol ve doğal gaz üretimi, çatışmalar ve altyapı hasarı nedeniyle büyük ölçüde durma noktasına gelmiştir. Tarım (özellikle kat bitkisi yetiştiriciliği, su kaynaklarının önemli bir bölümünü tüketmesine rağmen ekonomik açıdan kritik bir ürün olmaya devam eder) ve balıkçılık, sınırlı ölçekte varlığını sürdüren sektörlerdir. Ülke, dış yardıma ve yurt dışındaki Yemenlilerin gönderdiği işçi dövizlerine büyük ölçüde bağımlıdır. Husiler kontrolündeki bölgeler ile PLC kontrolündeki bölgeler arasındaki ekonomik ayrışma (farklı para birimi kurları, çelişen mali politikalar), ülke ekonomisinin yeniden birleşmesini daha da zorlaştıran bir unsurdur.

Tarih

Yemen, antik Saba Krallığı ve Himyeri Krallığı gibi kadim uygarlıklara ev sahipliği yapmış, tarihsel olarak baharat ve tütsü ticaret yollarının kritik bir merkezi olmuştur. Osmanlı ve İngiliz nüfuzu altında bölünmüş biçimde yönetilen Yemen, 1918'de kuzeyde bağımsız bir krallık, 1967'de ise güneyde (İngiliz sömürgesi Aden'in ayrılmasıyla) sosyalist bir cumhuriyet olarak iki ayrı devlete bölünmüştür. 1990'da Kuzey ve Güney Yemen barışçıl biçimde birleşerek bugünkü Yemen Cumhuriyeti'ni kurmuş, ancak bu birlik kırılgan kalmıştır. Ali Abdullah Salih'in 1978'den (kuzeyde) ve 1990'dan (birleşik ülkede) 2012'ye kadar süren uzun otoriter yönetimi, 2011 Arap Baharı protestolarının baskısıyla sona ermiştir. 2014'te İran destekli Husi hareketinin başkent Sanaa'yı ele geçirmesi, Suudi Arabistan liderliğindeki bir koalisyonun müdahalesiyle tam kapsamlı bir iç savaşa dönüşmüş; bu savaş, dünyanın en büyük insani krizlerinden birine yol açmıştır. 2022'de BM aracılığıyla sağlanan bir ateşkes, savaşın şiddetini azaltmış olsa da kalıcı bir siyasi çözüme henüz ulaşılamamıştır.

Kültür ve Toplum

Yemen kültürü, Arap Yarımadası'nın en eski ve en özgün geleneklerinden birini taşır; Sanaa'nın çok katlı kerpiç mimarisiyle bezeli eski şehri (UNESCO Dünya Mirası), dünyanın en eşsiz kentsel dokularından biri olarak kabul edilir. Kat bitkisinin çiğnenmesi, günlük toplumsal yaşamın (özellikle erkekler arasında) yaygın bir geleneğidir ve önemli bir toplumsal-ekonomik tartışma konusudur. Yemen'in kabile yapısı, ülkenin siyasi ve toplumsal dinamiklerinde tarihsel olarak merkezi bir rol oynamaya devam etmektedir. Ülkenin zengin sözlü şiir geleneği, toplumsal kimliğin önemli bir ifade biçimidir.

Basın ve Medya Yapısı

Yemen medya sektörü, ülkenin fiili bölünmüşlüğünü doğrudan yansıtır; Husi kontrolündeki bölgelerde ve PLC kontrolündeki bölgelerde tamamen farklı editoryal çizgiler izleyen ayrı medya ortamları bulunur. Basın özgürlüğü, sürekli çatışma ortamı nedeniyle ciddi biçimde kısıtlanmıştır; gazeteciler her iki taraf için de yüksek risk altında çalışmaktadır, tutuklama ve zorla kaybetme vakaları uluslararası insan hakları örgütleri tarafından belgelenmiştir. Ülke, dünyanın gazeteciler için en tehlikeli ülkeleri arasında sayılmaktadır. Ülkenin gazetelerine gazeteler.info.tr'nin Yemen gazeteleri rehberinden ulaşmak mümkündür.

Turizm ve Önemli Yerler

Sanaa'nın UNESCO Dünya Mirası eski şehri, Sokotra Adası'nın eşsiz ve dünyada başka hiçbir yerde bulunmayan bitki örtüsü (ejder kanı ağacı gibi) ve Şibam'ın 'Çölün Manhattan'ı' olarak anılan çok katlı kerpiç mimarisi, Yemen'in savaş öncesi döneminde dünya çapında tanınan eşsiz turistik noktalarıydı. Süregelen çatışma, ülkenin turizm sektörünü fiilen durma noktasına getirmiştir.

Uluslararası İlişkiler

Yemen'deki çatışma, bölgesel ve küresel güçlerin dahil olduğu karmaşık bir uluslararası boyuta sahiptir; Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, uluslararası camia tarafından tanınan hükümete destek verirken, İran Husi hareketine siyasi ve askeri destek sağlamaktadır. Kasım 2023'ten bu yana Husiler, Gazze'deki Filistinlilerle dayanışma gerekçesiyle Kızıldeniz'de uluslararası ticaret gemilerine yönelik saldırılar düzenlemiş; bu saldırılar, ABD ve Birleşik Krallık'ın Husi hedeflerine yönelik hava saldırılarını tetiklemiştir. BM, Umman'ın arabuluculuğunda Suudi Arabistan ile Husiler arasında kalıcı bir siyasi çözüm için diplomatik çabalarını sürdürmektedir. BM Özel Temsilcisi'nin arabuluculuk çabaları, tarafların masaya oturmasını sağlamaya yönelik sürekli bir diplomatik girişim olarak devam etmektedir.

Türkiye ile İlişkiler

Yemen ile Türkiye arasındaki ilişkiler, Osmanlı dönemi tarihsel mirasına dayanan bir bağın yanı sıra günümüzde büyük ölçüde insani yardım eksenli bir ilişkiye dönüşmüştür. Türkiye, dünyanın en büyük insani krizlerinden birine sahne olan Yemen'e TİKA ve Kızılay aracılığıyla kapsamlı gıda, sağlık ve barınma yardımı sağlamaktadır. Türkiye, Yemen'deki çatışmada taraf olmaktan kaçınarak, ülkenin toprak bütünlüğünü destekleyen ve BM öncülüğündeki barış sürecine yönelik diplomatik çağrılarda bulunan bir tutum sergilemektedir. Türkiye'nin bölgesel diplomasideki rolü, Suudi Arabistan ve Katar gibi ülkelerle koordineli insani yardım çabalarını da kapsamaktadır. Yemen'deki siyasi istikrarsızlık ve güvenlik durumu, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin gelişimini önemli ölçüde sınırlamaktadır.