Moritanya Gazeteleri

Moritanya Hakkında: Ülke Profili 2026

🌐 Komşu ÜlkelerBatı SahraCezayirMaliSenegal

Genel Bilgiler

Moritanya, resmi adıyla Moritanya İslam Cumhuriyeti, Kuzeybatı Afrika'da, Atlantik Okyanusu kıyısında yer alan geniş bir ülkedir. Başkenti Nouakchott olup resmi dil Arapçadır, para birimi ouguiyadır. Ülke, kuzeyde Batı Sahra ve Cezayir, doğu ve güneydoğuda Mali, güneyde Senegal ile komşudur. Moritanya, topraklarının büyük bölümünün Sahra Çölü ile kaplı olması nedeniyle Arap-Berberi Mağrip dünyası ile Sahra-altı Afrika arasında coğrafi ve kültürel bir köprü konumundadır. Ülke, komşusu Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki Sahil güvenlik krizine kıyasla görece istikrarlı kalmayı başarmıştır.

Yönetim ve Siyaset Yapısı

Moritanya, başkanlık sistemiyle yönetilen bir cumhuriyettir; devlet başkanı beş yıllık bir dönem için doğrudan halk oyuyla seçilir. Mohamed Ould Ghazouani, 1 Ağustos 2019'da göreve başlamış ve 29 Haziran 2024'te yüzde 56 oyla ikinci dönemi için yeniden seçilmiştir; bu seçim, ülke tarihinde iki seçilmiş devlet başkanı arasındaki ilk barışçıl iktidar devrini pekiştirmiştir. Ghazouani, Şubat 2024-Şubat 2025 döneminde Afrika Birliği dönem başkanlığı görevini de yürütmüştür. Ülke, komşu Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri cuntalarla dikkatli bir denge politikası izlemekte, bölgesel güvenlik iş birliğini sürdürürken kendi demokratik istikrarını da korumaya çalışmaktadır.

Nüfus ve Demografik Yapı

Moritanya'nın nüfusu 2026 itibarıyla yaklaşık 5 milyon kişi civarındadır. Ülke, Arap-Berberi (Beydan) ve Sahra-altı Afrikalı (Halpulaar, Soninke, Wolof) toplulukların bir arada yaşadığı çok katmanlı bir demografik yapıya sahiptir. İslam, ülkenin resmi dini olup nüfusun neredeyse tamamının inancıdır; ülke resmi adında da 'İslam Cumhuriyeti' ifadesini taşır. Köleliğin kalıntıları, Moritanya'da hâlâ ciddi bir toplumsal sorun olarak varlığını sürdürmekte; Küresel Kölelik Endeksi'ne göre nüfusun yaklaşık yüzde 3'ünün köle statüsünde yaşadığı tahmin edilmektedir. Bu konuda mücadele eden aktivistler, zaman zaman hükümet baskısıyla karşılaşmaktadır. Nüfusun büyük bölümü kentsel alanlarda, özellikle başkent Nouakchott'ta yoğunlaşmıştır.

Coğrafya ve İklim

Moritanya, yaklaşık 1,03 milyon kilometrekarelik yüzölçümüyle Kuzeybatı Afrika'nın geniş ülkelerinden biridir; topraklarının yaklaşık yüzde 90'ı Sahra Çölü ile kaplıdır. Ülke, yaklaşık 750 kilometrelik bir Atlantik kıyı şeridine sahiptir; bu kıyı, zengin balıkçılık kaynaklarıyla bilinir. Ülkenin güney bölgeleri, Senegal Nehri havzası boyunca daha verimli Sahel tipi bir coğrafyaya sahiptir. İklim, büyük ölçüde çöl ikliminin özelliklerini taşır; yıl boyunca sıcak ve kurak koşullar hâkimdir, yağış son derece nadirdir. Ülke, dönemsel kuraklıklara ve çölleşmeye karşı hassas bir coğrafyaya sahip olup, bu durum tarım ve hayvancılık faaliyetlerini ciddi biçimde kısıtlamaktadır.

Ekonomi

Moritanya ekonomisi, madencilik (demir cevheri, altın, bakır), balıkçılık ve giderek büyüyen doğal gaz sektörüne dayanır; ülke, Atlantik kıyısındaki zengin balık stokları sayesinde Afrika'nın önemli balıkçılık merkezlerinden biridir. Büyük Balerin (Grand Tortue Ahmeyim) doğal gaz projesi, Senegal ile ortaklaşa geliştirilen ve ülke ekonomisinde önemli bir dönüşüm potansiyeli taşıyan büyük bir açık deniz enerji projesidir. Demir cevheri madenciliği, tarihsel olarak ülkenin en önemli ihracat kalemlerinden biri olmaya devam etmektedir. Ghazouani hükümeti, ekonomik istikrarı korurken Sahil bölgesindeki güvenlik krizinin ekonomik etkilerini de yönetmeye çalışmaktadır. Ülke, uluslararası kalkınma yardımlarına ve yabancı yatırıma önemli ölçüde açık bir ekonomi politikası izlemektedir.

Tarih

Moritanya toprakları, tarih boyunca trans-Sahra ticaret yollarının önemli bir merkezi olmuş, çeşitli Berberi ve Arap hanedanlıklarının etkisi altında kalmıştır. Ülke, 19. yüzyılın sonunda Fransız sömürgesi hâline gelmiş ve Fransız Batı Afrikası'nın bir parçası olarak yönetilmiştir. Moritanya, 28 Kasım 1960'ta bağımsızlığını kazanmıştır. Bağımsızlık sonrası dönem, sık yaşanan askeri darbelerle şekillenmiştir; ülke, 1978'den bu yana çok sayıda askeri müdahale yaşamıştır. 2005 ve 2008'deki darbelerin ardından, Mohamed Ould Abdel Aziz 2009'da devlet başkanı seçilmiş, 2019'da yakın müttefiki Mohamed Ould Ghazouani'ye görevi barışçıl biçimde devretmiştir; bu geçiş, ülke tarihinde iki seçilmiş devlet başkanı arasındaki ilk barışçıl iktidar devri olarak kayıtlara geçmiştir.

Kültür ve Toplum

Moritanya kültürü, Arap-Berberi Mağrip geleneklerini ve Sahra-altı Afrika miraslarını bir arada barındıran özgün bir sentez oluşturur. Hassaniya Arapçası, ülkenin baskın etnik grubunun konuştuğu, geleneksel şiir ve müzik kültürünün önemli bir taşıyıcısıdır. Geleneksel çadır kültürü ve göçebe yaşam biçimi, ülkenin çöl coğrafyasıyla derin bir bağ kuran kültürel mirasın önemli bir parçasıdır. Moritanya müziği, geleneksel telli çalgılarla (tidinit) icra edilen özgün bir tını taşır. Chinguetti, tarihsel olarak İslam biliminin önemli merkezlerinden biri olarak eski el yazması kütüphaneleriyle ülkenin entelektüel mirasını yansıtır. İslam, günlük yaşamın ve toplumsal normların merkezinde yer almaktadır.

Basın ve Medya

Moritanya'da basın, Sahil bölgesi standartlarına göre görece özgür bir ortamda faaliyet göstermektedir. Le Calame ve Sahara Medias, ülkenin önde gelen bağımsız haber kaynakları arasında yer alır. Moritanya Radyo ve Televizyon Kurumu (Radio Mauritanie ve Télévision de Mauritanie), kamu yayıncısı olarak önemli bir rol oynamaktadır. Köleliğin kalıntılarına karşı mücadele eden aktivistlere yönelik hükümet baskısı, uluslararası ve yerel medyanın yakından takip ettiği hassas bir konu olmaya devam etmektedir. Ghazouani hükümetinin ekonomik reformları ve bölgesel diplomasi girişimleri, yerel medyanın düzenli olarak öne çıkardığı konular arasında yer almaktadır. Dijital medya platformları, özellikle genç nüfus arasında hızla yaygınlaşmaktadır.

Turizm ve Önemli Yerler

Moritanya, geniş Sahra Çölü manzaraları ve özgün tarihi mirasıyla Kuzeybatı Afrika'nın az bilinen ama zengin turizm potansiyeline sahip ülkelerinden biridir. Chinguetti, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan, eski İslam bilim merkezi olarak tarihi el yazması kütüphaneleriyle ülkenin en önemli kültürel simgesidir. Banc d'Arguin Ulusal Parkı, UNESCO Dünya Mirası statüsündeki zengin kuş popülasyonu ve geleneksel Imraguen balıkçı topluluklarıyla önemli bir ekoturizm alanıdır. Adrar bölgesindeki çöl manzaraları, dört çeker araç safarileri ve deve kervanı turlarıyla macera turizmi tutkunlarını çekmektedir. Nouakchott'un canlı balık pazarları, ülkenin kıyı yaşamını yansıtan özgün bir kentsel deneyim sunar. Ülkenin güvenlik koşulları, turizm potansiyelinin tam olarak gerçekleştirilmesini kısmen sınırlamaktadır.

Uluslararası İlişkiler

Moritanya, Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve Arap Devletleri Birliği'nin üyesi olarak hem Afrika hem Arap dünyasıyla bağlantılı bir dış politika izlemektedir. Ülke, Şubat 2024-Şubat 2025 döneminde Afrika Birliği dönem başkanlığı görevini yürütmüş, bu görevle kıta diplomasisinde önemli bir rol üstlenmiştir. Haziran 2026'da Moritanya, İslam İş birliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreterliği adaylığı için komşu Nijer'e destek talebinde bulunmuş, iki ülke arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi görüşülmüştür. Ghazouani, komşu Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki askeri cuntalarla ilişkilerini dikkatli bir dengeyle sürdürmekte, bölgesel güvenlik iş birliğinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Fransa ve ABD ile de güvenlik ve ekonomik iş birliği devam etmektedir.

Türkiye ile İlişkiler

Türkiye ile Moritanya arasındaki diplomatik ilişkiler, ortak İslami değerler ve Afrika açılım politikası çerçevesinde son yıllarda kademeli bir gelişim göstermiştir. İki ülke arasındaki ticaret hacmi sınırlı ölçekte olup, inşaat malzemeleri, tekstil ve gıda sektörlerinde artış eğilimindedir. İslam İş birliği Teşkilatı çerçevesinde iki ülke, çok taraflı platformlarda ortak zeminler bulmaktadır. Türk Iş birliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) gibi kuruluşların Sahil bölgesindeki kalkınma ve insani yardım projeleri, Moritanya'yı da kapsayan bir etki alanı oluşturmaktadır. Chinguetti gibi UNESCO Dünya Mirası alanları, Türk gezginler arasında henüz az bilinen ama merak uyandıran destinasyonlar arasındadır. Ankara'nın bölgesel büyükelçilikleri aracılığıyla sürdürülen diplomatik temsil, iki ülke arasındaki bağı korumaktadır.