Munzur Vadisi Milli Parkı
1971'de milli park ilan edilen, endemik bitki örtüsü ve şelaleleriyle ünlü doğa parkı.
Kısa Tarihçe
Tunceli ve çevresinde yerleşim izleri Kalkolitik Çağ'a (MÖ 5500-3500) kadar uzanır; bölge İşuva (Hurri-Mitanni) adıyla anılmış, yazılı tarihi MÖ 2200'lerde Subarrularla başlamıştır. Roma, Bizans ve çeşitli Türk beyliklerinin ardından Osmanlı topraklarına katılan bölge, uzun süre Dersim adıyla anılmıştır. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Elazığ'a bağlı bir bölge olan Dersim, 1935'te çıkarılan bir yasayla Tunceli adını almış; 1937-38 yıllarında bölgede yaşanan olaylar sırasında nüfusun bir kısmı hayatını kaybetmiş ve yerinden edilmiştir. 1945'te yeniden il statüsü kazanan Tunceli, bugün Munzur Vadisi'nin doğal mirasını ve Alevi-Zaza kültürünü koruyan bir Doğu Anadolu ili olarak tanınmaktadır.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 7.582 km²
Rakım ≈ 1.000 m (şehir merkezi, çevresi 3.000 m'ye varan dağlarla çevrili)
İklim Sert karasal Doğu Anadolu iklimi — kışlar soğuk ve karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer; yüksek dağlık kesimlerde daha sert bir iklim hakimdir.
Yıllık Yağış ≈ 600 mm
Topografya
- Munzur Dağları (kuzey-batı)
- Bingöl Dağları'nın uzantıları (doğu)
- Keban Baraj Gölü (güney)
Nehirler
- Munzur Çayı
- Karasu Nehri (Fırat'ın kolu)
- Peri Suyu
Göller ve Barajlar
- Keban Baraj Gölü
- Munzur Gözeleri (kaynak suları)
Nüfus
Toplam 85.083 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 11 kişi/km²
Plaka 62
Alan Kodu 0428
İlçe Sayısı 8
Merkez İlçeler Merkez
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%15
0-14 yaş
%60
15-64 yaş
%25
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%21
Yükseköğretim
%28
Lise
%44
İlk ve Ortaöğretim
%7
Diğer
Önemli Yerler
Munzur Gözeleri
Yerel halk tarafından kutsal kabul edilen, berrak kaynak suları.
Çemişgezek Kalesi
Tarihi bir kale ve çevresindeki Osmanlı-öncesi dönem yerleşimi.
Elti Hatun Türbesi ve Yusuf Ziya Paşa Köprüsü
Bölgenin tarihi köprü ve türbe mimarisinin örnekleri.
Düzgün Baba
Alevi inancı için önemli bir ziyaret ve inanç merkezi.
Ekonomik Faaliyetler
Doğa Turizmi
Munzur Vadisi Milli Parkı ve Mercan Vadisi'yle Türkiye'nin el değmemiş doğa turizmi merkezlerinden biridir.
Hayvancılık ve Tarım
Dağlık arazi ve geniş meralar küçükbaş hayvancılık için elverişli bir potansiyel sunar.
İnanç Turizmi
Düzgün Baba gibi Alevi inancı için önemli ziyaret merkezleriyle özgün bir inanç turizmi potansiyeline sahiptir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Türkiye'nin en küçük nüfuslu illerinden Tunceli'nin ortanca yaşı 40,7; nüfus artış hızı binde -17,8 ile incelenen iller arasında görülen en keskin düşüşlerden birine işaret ediyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 11,2 kişidir. İlde 573 yabancı uyruklu (nüfusun %0.67'si) ve 629 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Tunceli, diğer illerden 8.081 kişi alırken 7.578 kişi vermiş. Uluslararası göçte 186 kişi alırken 374 kişi vermiş. il, iç göçte küçük bir fazla (+503 kişi) sağlasa da, uluslararası göçte -188 kişilik bir açık var. Doğal nüfus artışı da yalnızca +178 kişi ile son derece sınırlı — Tunceli'nin küçük nüfusuna oranla artış hızındaki düşüş, göçten çok düşük doğurganlık ve yaşlı nüfus yapısıyla ilişkili görünüyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Tunceli'nin 31.055 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2,5 kişi. Hanelerin 9.565 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 17.752 kişi ile toplam nüfusun %20.9'ini oluşturur. 3.678 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Tunceli'nin toplam doğurganlık hızı 1,3'dir. Evlenme sayısı 359 iken boşanma sayısı 192'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 53 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 32,4, kadınlarda 29,6'dir.
İsim İstatistikleri
Tunceli'de bebeklere en çok verilen isimler Kuzey (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Ali̇ ve Fatma'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.