Siirt Ulu Camii
Selçuklu dönemi mimarisinin önemli örneklerinden tarihi cami.
Kısa Tarihçe
Siirt ve çevresi, Asur, Pers, Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerinin izlerini taşıyan köklü bir yerleşim bölgesidir. Tillo (Aydınlar), Osmanlı döneminde önemli bir ilim ve tasavvuf merkezi olmuş; 'Marifetname' adlı eserin yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri bu kasabada yaşamış ve burada medfundur. Cumhuriyet döneminde il olan Siirt, 1924'te Beytüşşebap'ın, 1926'da Beşiri ve Sason'un katılmasıyla genişlemiş; ancak 1990'da topraklarından Batman ve Şırnak illerinin kurulmasıyla sınırları küçülmüştür. Bugün Siirt, geleneksel el sanatları ve özgün mutfağıyla bölgenin kültürel kimliğini koruyan illerinden biridir.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 5.718 km²
Rakım ≈ 930 m (şehir merkezi)
İklim Karasal Güneydoğu Anadolu iklimi — yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlı geçer; Pervari gibi güney ilçelerde daha ılıman geçişler görülür.
Yıllık Yağış ≈ 750 mm
Topografya
- Güneydoğu Toroslar'ın uzantıları
- Botan Vadisi
- Kurtalan-Şirvan ovaları
Nehirler
- Botan Çayı
- Kezer Çayı
Göller ve Barajlar
- Kozluk-Garzan çevresi göletleri
- Botan Vadisi sulama barajları
Nüfus
Toplam 332.369 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 58 kişi/km²
Plaka 56
Alan Kodu 0484
İlçe Sayısı 7
Merkez İlçeler Merkez
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%27
0-14 yaş
%64
15-64 yaş
%9
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%13
Yükseköğretim
%21
Lise
%57
İlk ve Ortaöğretim
%9
Diğer
Önemli Yerler
Tillo (Aydınlar)
İbrahim Hakkı Hazretleri Külliyesi ve İsmail Fakirullah Türbesi'ni barındıran tarihi ilim merkezi.
İsmail Fakirullah Türbesi
Yılın belirli günlerinde güneş ışığının türbe içine düşme fenomeniyle ünlü türbe.
Botan Vadisi
Botan Çayı'nın oyduğu, doğal güzellikleriyle bilinen vadi.
Ekonomik Faaliyetler
El Sanatları (Siirt Battaniyesi)
Dünyaca tanınan Siirt battaniyesi ve halı dokumacılığıyla geleneksel el sanatlarının önemli merkezlerinden biridir.
Tarım
Fıstık, buğday ve bakliyat üretiminde bölgenin önemli illerinden biridir.
Hayvancılık
Geniş mera alanları küçükbaş ve büyükbaş hayvancılık için önemli bir potansiyel sunar.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Siirt'in ortanca yaşı 25 ile incelenen iller arasında en genç nüfus yapılarından birine sahip; toplam doğurganlık hızı 2,14 ile nüfus yenilenme eşiğinin (2,1) hafifçe üzerinde. Buna karşın nüfus artış hızı binde -12,2 ile keskin biçimde geriliyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 59,0 kişidir. İlde 515 yabancı uyruklu (nüfusun %0.15'si) ve 1.397 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Siirt, diğer illerden 12.356 kişi alırken 17.607 kişi vermiş. Uluslararası göçte 177 kişi alırken 277 kişi vermiş. il, iç göçte net -5.251 kişilik ağır bir kayıp veriyor; uluslararası göçte küçük bir açık (-100 kişi) daha var. +4.875 kişilik güçlü doğal nüfus artışına rağmen bu iç göç kaybı toplam artış hızını negatife çeviriyor — Siirt'te genç ve doğurgan bir nüfusa karşın dışa göç baskın çıkıyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Siirt'in 74.691 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 4,3 kişi. Hanelerin 10.151 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 38.372 kişi ile toplam nüfusun %11.5'ini oluşturur. 16.301 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Siirt'in toplam doğurganlık hızı 2,1'dir. Evlenme sayısı 1.902 iken boşanma sayısı 243'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 13 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 27,9, kadınlarda 24,9'dir.
İsim İstatistikleri
Siirt'te bebeklere en çok verilen isimler Ömer Asaf (erkek) ve Asel (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Yusuf ve Zeynep'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.