Kütahya Kalesi
Şehre hakim tepede yükselen, Bizans dönemine uzanan surları ve çevresindeki geleneksel Osmanlı evleriyle şehrin simgesi.
Kısa Tarihçe
Kütahya ve çevresi, Frig döneminden itibaren 'Kotiaion' (Cotiaeum) adıyla anılan köklü bir yerleşim merkezidir; Lidya, Pers, Roma ve Bizans egemenliklerinin ardından Anadolu Selçuklu topraklarına katılmıştır. 14. yüzyılda Germiyanoğulları Beyliği'ne başkentlik yapan şehir, 1428'de kesin olarak Osmanlı topraklarına dahil oldu. Selçuklu-Osmanlı döneminden itibaren gelişen çinicilik geleneği, şehri İznik ile birlikte Anadolu'nun en önemli çini merkezlerinden biri hâline getirdi. 19. yüzyılda Macar milli kahramanı Lajos Kossuth'un sürgün yıllarını Kütahya'da geçirmesi şehre ayrı bir tarihi önem kattı. 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar'da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'nın kesin dönüm noktası olarak Kütahya'yı Türk tarihinin en önemli sayfalarından birine taşıdı.
Coğrafi Özellikler
Yüzölçümü 11.634 km²
Rakım ≈ 970 m (ortalama)
İklim İç Ege ile Orta Anadolu arasında geçiş iklimi — kışlar soğuk ve karlı, yazlar ılık ve nispeten kurak geçer.
Yıllık Yağış ≈ 560 mm
Topografya
- Murat Dağı ve Şaphane Dağı yüksek kütleleri
- Simav ve Tavşanlı ovaları
- Domaniç'in ormanlık yayla arazileri
- Emet ve Gediz çevresinde alçak vadi tabanları
Nehirler
- Porsuk Çayı (kaynağı Kütahya)
- Simav Çayı
- Emet Çayı
Göller ve Barajlar
- Enne Barajı (Merkez)
- Aslanapa Barajı
- Beşkarış Barajı (Simav)
Nüfus
Toplam 570.478 (TÜİK 2025)
Yoğunluk 49 kişi/km²
Plaka 43
Alan Kodu 0274
İlçe Sayısı 13
Merkez İlçeler Merkez (Kütahya), Tavşanlı, Simav
Demografik Yapı
Yaş Grupları
%20
0-14 yaş
%63
15-64 yaş
%17
65 yaş ve üzeri
Eğitim Durumu
%16
Yükseköğretim
%24
Lise
%53
İlk ve Ortaöğretim
%7
Diğer
Önemli Yerler
Germiyan Konağı
Osmanlı dönemi sivil mimarisinin korunmuş örneklerinden; bugün restoranı ve çini atölyeleriyle ziyarete açık tarihi konak.
Kossuth Evi (Macar Evi)
Macaristan'ın milli kahramanı Lajos Kossuth'un sürgün yıllarını geçirdiği, bugün müze olarak hizmet veren tarihi ev.
Ulu Camii
Germiyan-Osmanlı geçiş döneminden kalma, şehrin en eski ve en büyük camilerinden.
Aizanoi Antik Kenti
Dünyanın bilinen en eski fiyat listesi kitabesini ve iyi korunmuş bir Zeus Tapınağı'nı barındıran Roma dönemi antik kenti.
Dumlupınar Başkomutanlık Tarihi Milli Parkı
Kurtuluş Savaşı'nın kesin zaferinin kazanıldığı Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin yaşandığı, zafer anıtlarıyla dolu tarihi alan.
Ekonomik Faaliyetler
Madencilik (Bor)
Emet ilçesindeki kolemanit yatakları, Kütahya'yı Türkiye'nin ve dünyanın önemli bor rezervlerine sahip illerinden biri yapar.
Çini ve Porselen Sanayi
Selçuklu-Osmanlı geleneğinden gelen çinicilik, bugün ihracat yapan büyük porselen fabrikalarıyla şehrin küresel çapta tanındığı sektördür.
Tarım ve Hayvancılık
Buğday ve şeker pancarı üretiminin yanında, lisanslı haşhaş (tıbbi afyon) tarımıyla bölgenin önemli tarım illerinden biridir.
İl Demografik Göstergeleri (TÜİK İl Bilgi Kartı)
Genel Görünüm
Kütahya'nın ortanca yaşı 40,3 ile yaşlanmış bir nüfus yapısına sahip; nüfus artış hızı binde -1,1 ile hafif geriliyor. Nüfus yoğunluğu km² başına 48,7 kişidir. İlde 9.676 yabancı uyruklu (nüfusun %1.70'si) ve 13.361 yurtdışı doğumlu kişi yaşamaktadır.
Göç Dengesi
Kütahya, diğer illerden 20.014 kişi alırken 21.209 kişi vermiş. Uluslararası göçte 1.705 kişi alırken 2.977 kişi vermiş. il, iç göçte net -1.195 kişilik, uluslararası göçte de net -1.272 kişilik kayıp veriyor; doğal nüfus dengesi de eksiye dönmüş (-190 kişi, ölüm sayısı doğumu geçmiş) — Kütahya'nın nüfusu üç cepheden de küçülüyor.
Hanehalkı ve Eğitim
Kütahya'nın 199.423 hanehalkı bulunuyor, ortalama hanehalkı büyüklüğü 2,7 kişi. Hanelerin 47.483 tanesi tek kişilik. Yükseköğrenimli nüfus (lisans + yüksek lisans/doktora) toplamda 84.948 kişi ile toplam nüfusun %14.9'ini oluşturur. 7.778 kişi okuma-yazma bilmemektedir.
Hayati İstatistikler
Kütahya'nın toplam doğurganlık hızı 1,2'dir. Evlenme sayısı 3.412 iken boşanma sayısı 1.192'dir — her 100 evliliğe karşılık yaklaşık 35 boşanma. İlk evlenme yaşı erkeklerde 28,0, kadınlarda 25,6'dir.
İsim İstatistikleri
Kütahya'da bebeklere en çok verilen isimler Göktuğ (erkek) ve Gökçe (kız) iken; ildeki tüm nüfus içinde en yaygın isimler Mehmet ve Ayşe'dir.
Kaynak: TÜİK, İl Bilgi Kartı (2025) — Demografik Göstergeler.
Bu rehber, gazeteler.info.tr ekibi tarafından hazırlanmıştır.