İzlanda Hakkında Genel Bilgiler

Coğrafi olarak yaklaşık 70 milyon yıl önce Orta Atlantik Sırtı boyunca volkanik faaliyetlerle oluşmaya başlayan İzlanda, yerleşim tarihi bakımından çok daha kısa bir geçmişe sahiptir. Geleneksel olarak İzlanda'nın ilk kalıcı yerleşimcisi olarak kabul edilen Ingólfur Arnarson, yaklaşık 874'te adaya gelmiş ve bugünkü Reykjavik'i kurmuştur. Papar olarak bilinen İrlandalı keşişlerin adada daha önce yaşamış olabileceği düşünülse de, Norse yerleşiminden önce kalıcı bir yerleşimin varlığı doğrulanmamıştır. Tarihsel ve DNA kayıtları, erkek yerleşimcilerin yaklaşık %60-80'inin Norse (esas olarak Batı Norveç) kökenli, kadınların ise benzer oranda İrlanda ve İskoçya'nın çevre bölgelerinden Gal kökenli olduğunu göstermektedir.

İzlanda nüfusu büyüdükçe ulusal düzeyde bir organizasyon ihtiyacı da arttı; böylece 930'da Althing (Alþingi), yani İzlanda Parlamentosu kuruldu — bu, dünyanın hâlâ işlev gören en eski yasama meclislerinden biri olma özelliğini taşır. Althing, günümüzde de 63 sandalyeli tek meclisli bir parlamento olarak varlığını sürdürmektedir.

İzlanda Danimarka yönetimi altında kalmaya devam etse de, 1845'te Althing ulusal danışma meclisi olarak yeniden kuruldu; 1874'te ülke, Althing'e kendi yasama yetkisini veren bir anayasa elde etti. 1904'te iç özerklik (home rule) tanındı; 1918'de İzlanda, Danimarka ile kişisel birlik içinde bağımsız ve egemen bir devlet haline geldi. 19. yüzyılda Jón Sigurðsson liderliğinde gelişen güçlü milliyetçi duygu, bağımsızlık mücadelesinin öncüsü oldu; Sigurðsson hiçbir zaman devlet başkanı olmamasına rağmen İzlandalılar tarafından sevgiyle 'Başkan Jón' olarak anılır.

20. yüzyılda İzlanda, deniz kaynaklarını korumak amacıyla Birleşik Krallık ile bir dizi diplomatik ve deniz gerginliği yaşamıştır — bu olaylar 'Balıkçılık Savaşları' (Þorskastríðin) olarak bilinir. İzlanda'nın balıkçılık bölgesini kademeli olarak genişletme başarısı, ülkenin ekonomik bağımsızlığının pekiştirilmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

II. Dünya Savaşı sırasında 1940'ta Danimarka'nın Almanlar tarafından işgali, ülkenin 1918 Birlik Yasası kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engelledi; bu nedenle Althing, kralın yetkilerini geçici olarak İzlanda hükümetinin üstlenmesine ve dış ilişkileri devralmasına karar verdi. 16 Haziran 1944'te birleşik Althing'de yapılan bir toplantıda, 1918 Danimarka-İzlanda Birlik Yasası'nın iptal edildiğine dair karar oybirliğiyle kabul edildi; hemen ardından İzlanda Cumhuriyeti Anayasası'nın 17 Haziran 1944 Cumartesi günü yürürlüğe girmesine karar verildi. Ulusal referandumda oy kullananların %98'i Danimarka'dan tam bağımsızlığı desteklemiş; bu tarih, bağımsızlık hareketinin öncüsü Jón Sigurðsson'un doğum gününe denk geldiği için özellikle seçilmiştir ve bugün hâlâ İzlanda'nın Ulusal Günü olarak kutlanmaktadır. Cumhuriyet, Althing'in tarihi toplantı yeri olan Þingvellir'de ilan edilmiştir.

Kuzey Atlantik'te yer alan İzlanda, Viking çağında yerleşen karma Norse ve Kelt nüfusuyla 1.000 yılı aşkın bir süre önce iskân edilmiştir. Ülke, Avrupa Birliği üyesi olmamakla birlikte Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) aracılığıyla AB'nin tek pazarının bir parçasıdır; ayrıca Schengen Bölgesi üyesidir. Yüzölçümü 103.000 km², nüfusu yaklaşık 389.000-400.000'dir. Resmi dil İzlandacadır; nüfusun %81,7'si etnik İzlandalıdır.

İzlanda, daimi bir orduya sahip olmayan az sayıdaki ülkeden biridir; ülkenin savunması NATO üyeliği ve ABD ile ikili savunma anlaşması çerçevesinde sağlanmaktadır. Bu benzersiz durum, İzlanda'nın küçük nüfusu ve coğrafi izolasyonunun bir sonucu olarak şekillenmiştir.