Orta Çağ Galler Krallıkları
Orta Çağ Galler'i, Roma birliklerinin 5. Yüzyıl başında Britanya'dan çekilmesinden 16. Yüzyıl başındaki Galler'in İngiltere Krallığı'na ilhakına kadar yaklaşık 1.000 yıllık bir dönemi kapsar; bu dönemde bölgesel Galler krallıkları gelişmiş, Keltler Anglo-Saksonlarla çatışmış, Kelt toprakları giderek daralmış ve 11. Yüzyıldan itibaren Galliler ile Anglo-Normanlar arasında çatışmalar yaşanmıştır. Roma garnizonunun 410'da Britanya'dan çekilmesiyle çeşitli Britanya devletleri kendi kendini yönetir hale gelmiştir.
I. Edward'ın Fethi (1277-1284)
Gwynedd Prensi Llywelyn ap Gruffudd, Baronlar Savaşı'ndan yararlanarak otoritesini tüm Galler'e yaymaya çalışmış, I. Edward'a bağlılık yemini etmeyi reddetmiş; İngiliz kralı 1277'de ona karşı kısa ve metodik bir sefer düzenlemiştir. Rhuddlan Statüsü kapsamında kraliyet toprakları altı ilçeye bölünerek yeni Galler Prensliği'ne dahil edilmiştir; topraklar Galler Yasaları Kanunları 1535-1542'ye kadar etkin biçimde İngiltere Krallığı'na entegre edilmemiş olsa da, Edward'ın fethi Galler bağımsızlığının sonunu işaret etmiştir. Mona adasını (bugünkü Anglesey) da içeren Galler'in bazı bölgelerini fethettikten sonra Edward, bugünkü kuzey İngiltere'nin fethini tamamlamıştır.
1536 Birlik Yasaları
Galler, 14 Nisan 1536'da Birlik Yasası aracılığıyla İngiltere ile siyasi ve hukuki olarak birleşmiştir; bu yasa, Galler'in İngiliz hukuki ve idari çerçevesine resmi entegrasyonunu işaret etmiş, Galler bölgeleri yeni kurulan ilçelere dahil edilerek İngiliz Parlamentosu'nda temsil hakkı kazanmıştır. Galler Yasaları Kanunları 1535 ve 1542, VIII. Henry yönetimindeki İngiltere Parlamentosu'nun kanunlarıydı ve Galler'i İngiltere Krallığı'nın gerçekliğine dahil etmiştir; İngiliz hukuk sistemi ve yalnızca İngilizce dilinin kullanımı dahil İngiliz idaresi normları, ağırlıklı olarak Galce konuşan Galler'e uygulanmıştır. Bu, bugün 'İngiltere ve Galler' olarak anılan tek bir devlet ve hukuki yargı alanı yaratmıştır.
1999 Devolution ve Senedd
Devredilmiş (devolved) Senedd (Galler Parlamentosu) — önceden Galler Ulusal Meclisi olarak anılırdı — 1998 Galler Yönetimi Yasası kapsamında 1999'da kurulmuş ve Galler'de bir dereceye kadar özyönetim sağlamıştır. Bugün Galler, Cardiff'teki kendi Senedd'i ile sağlık, eğitim ve ulaşım gibi kilit alanları yönetirken egemenliği Birleşik Krallık Parlamentosu ile paylaşan devredilmiş bir ulus olarak işlemektedir.
Coğrafya
Büyük Britanya adasının batı kıyısında yer alan Galler, İrlanda'nın karşısında dar bir su kütlesinin ötesinde konumlanmış bir yarımada bölgesini kaplar; yüzölçümü 20.780 km²'nin biraz üzerindedir. 2024 nüfusu 3.186.581, başkent ve en büyük şehir Cardiff'tir. Resmi diller İngilizce ve Galcedir; Galce yaklaşık 538.300 kişi (%17,8) tarafından konuşulmaktadır.
