Batı Afrika CFA Frangı: Sekiz Ülkenin Fransız Mirası Parası
Batı Afrika CFA Frangı, 1945'te Fransız sömürge imparatorluğunun para birimi olarak tanıtılmıştır; 'CFA' kısaltması başlangıçta 'Fransız Afrikası Kolonileri'ni ifade ederken, bağımsızlık sonrası 'Afrika Mali Topluluğu' anlamına dönüştürülmüştür. Bugün Benin, Burkina Faso, Fildişi Sahili, Gine-Bissau, Mali, Nijer, Senegal ve Togo olmak üzere sekiz ülke tarafından ortak kullanılmaktadır.
Frangın en tartışmalı özelliği, kuruluşundan bu yana önce Fransız Frangı'na, 1999'dan itibaren ise Euro'ya sabit bir kurla bağlı olması ve bu ülkelerin döviz rezervlerinin bir kısmını Fransız Hazinesi'nde tutma zorunluluğudur; bu düzenleme, eski sömürge gücüyle devam eden parasal bağımlılık nedeniyle 'yeni sömürgecilik' eleştirilerinin merkezinde yer almaktadır.
Günümüzde Batı Afrika CFA Frangı, sekiz ülke arasında serbest ticareti ve düşük enflasyonu kolaylaştıran, ancak bağımsız para politikası uygulama esnekliğini kısıtlayan bir sistemdir; Mali ve Burkina Faso gibi bazı üye ülkelerdeki askeri cuntalar, son yıllarda bu sistemden çıkıp yeni bir ortak para birimi ('Eco') oluşturma tartışmalarını gündeme getirmiştir.
Küresel piyasalar açısından Batı Afrika CFA Frangı, Fransa'nın Afrika'daki azalan ancak hâlâ tartışmalı etkisinin en somut simgesi olarak jeopolitik analizlerde sıkça yer alır; Rusya'nın bölgede artan etkisi (özellikle Sahel bölgesindeki askeri cuntalarla), Fransız etkisine karşı yeni bir jeopolitik rekabetin parçası haline gelmiştir. Bu gerilim frangın geleceğini belirsizleştirmektedir.
İlginç bir not: CFA Frangı bölgesi, dünyada tek bir para biriminin sekiz farklı egemen devlet tarafından paylaşıldığı, ancak bu devletlerin siyasi olarak birleşik olmadığı nadir örneklerden biridir — bu durum Euro Bölgesi'ne benzer ama çok daha eski (1945) ve çok daha tartışmalı bir parasal birlik modelini temsil etmektedir. Ayrıca Fildişi Sahili, dünyanın en büyük kakao üreticisi olarak frangın bölgedeki en güçlü ekonomik dayanağını oluşturur; bu tarımsal zenginlik, sekiz ülkeli birliğin ekonomik ağırlık merkezini tek bir ülkede yoğunlaştıran bir dengesizlik yaratmaktadır bugün de. Bölgesel merkez bankası, para politikasını sekiz ülke adına ortaklaşa yönetmektedir. Bu gelişmeler yakından izlenmektedir bugün. Ayrıca bölge, Sahel güvenlik krizinin ekonomik etkilerini ortaklaşa yönetmeye çalışmaktadır. Sonuç olarak bu para birimi bölgesindeki ekonomik ve toplumsal dinamikleri net biçimde yansıtmaktadır bugün de kesinlikle.