Bhutan Ngultrumu: Gayri Safi Milli Mutluluk Krallığı
Bhutan Ngultrumu, 1974'te ülkenin Hindistan Rupisi'ne paralel ikinci bir para birimi olarak tanıtılmıştır; ngultrum, Hindistan Rupisi'ne 1:1 sabit kurla bağlıdır ve her iki para birimi ülke içinde eş değerde geçerlidir. Bhutan, 2008'e kadar mutlak monarşi olarak kalmış, dünyanın en son demokratikleşen krallıklarından biridir.
Ngultrumun tarihi, ülkenin benzersiz kalkınma felsefesiyle iç içe geçmiştir; Bhutan, 1970'lerde Kral Jigme Singye Wangchuck tarafından geliştirilen 'Gayri Safi Milli Mutluluk' (GSM) kavramını GSYİH'nın alternatifi olarak benimseyen dünyadaki tek ülkedir. Bu felsefe, kalkınma politikalarını salt ekonomik büyüme yerine kültürel koruma ve çevresel sürdürülebilirlikle dengelemeyi hedefler.
Günümüzde Bhutan Ngultrumu, dünyada karbon negatif olan (yaydığından fazla karbonu emen) tek ülkenin parasıdır; anayasa, ülke topraklarının en az %60'ının orman örtüsü altında kalmasını zorunlu kılar. Turizm, 'yüksek değer, düşük etki' politikasıyla (turistlerden günlük yüksek bir ücret alınarak) kasıtlı olarak sınırlı tutulmaktadır.
Küresel piyasalar açısından Bhutan Ngultrumu, Hindistan ve Çin gibi iki dev komşu arasında sıkışmış, ancak kendi kültürel kimliğini ve çevresel değerlerini korumayı önceliklendiren benzersiz bir kalkınma modelinin parasıdır; ülke, Hindistan'dan aldığı hidroelektrik gelirleriyle ekonomisini büyük ölçüde desteklemektedir.
İlginç bir not: Bhutan, dünyada tütün satışının tamamen yasak olduğu tek ülkedir ve televizyon yayınına ancak 1999'da izin verilmiştir; bu tutucu ama bilinçli kültürel koruma yaklaşımı, ngultrumun simgelediği ülkenin modernleşme ile geleneği dengeleme çabasının en çarpıcı örneklerinden birini oluşturur. Ayrıca Bhutan'ın Tiger's Nest Manastırı, bir dağ yamacına inşa edilmiş dramatik konumuyla dünyanın en tanınan Budist yapılarından biridir; bu mimari harika, ngultrumun desteklediği sınırlı ama prestijli turizmin en ikonik simgesini oluşturur bugün. Krallık, kalkınma felsefesini modern zorluklarla uyumlu hale getirmeye çalışmaktadır. Bu gelişmeler yakından izlenmektedir bugün. Ayrıca krallık, BM'de iklim değişikliği konusunda güçlü bir sözcü olarak tanınmaktadır. Bu süreç kalıcı bir öneme sahiptir bugün de kesinlikle her açıdan. Sonuç olarak bu para birimi bölgesindeki ekonomik ve toplumsal dinamikleri net biçimde yansıtmaktadır bugün de kesinlikle. Bu kesin ve tartışmasız bir gerçektir sonuçta bugün itibarıyla mutlak surette.